Westermarkt.

Westerkerk (1620/31).

De stadsuitleg van 1613 maakte het noodzakelijk om nieuwe kerken te bouwen. In 1620 werd besloten twee kerken te bouwen, de Noorderkerk en de Westerkerk. De Westerkerk zou een grote kerk worden en daarom werd de bevolking van het nieuwe stadsgedeelte alvast aan een kleinere kerk geholpen: de Noorderkerk. De eerste steen voor de Westerkerk werd gelegd op 9 september 1620.

De Westerkerk is ontworpen door Hendrick de Keyser en vertoont veel overeenkomsten met de twintig jaar eerder gebouwde Zuiderkerk, maar de totaalopzet is monumentaler. Na de dood van Hendrick de Keyser op 15 mei 1621 werd de bouw voortgezet door zijn zoon Pieter, die hem opvolgde als stadsbouwmeester. De kerk werd op Pinksteren 1631 in gebruik genomen en was toen de grootste voor de protestantse eredienst gebouwde kerk ter wereld. De plattegrond van de Westerkerk is in aanleg praktisch gelijk aan die van de Zuiderkerk. Ook hier betreft het een rechthoekige ruimte van zes traveeën. De kerk is een basiliek, verdeeld in één middenbeuk en twee zijbeuken. De middenbeuk steekt hier echter hoog uit boven de zijbeuken, waardoor een veel betere lichtinval mogelijk was (we spreken van een lichtbeuk). Door deze lichtbeuk was het mogelijk ook de twee transepten hoog te maken. Ze hebben topgevels met driehoekige frontons. Overigens zijn ze anders uitgevoerd dan Hendrick de Keyser had ontworpen (het werden volledige topgevels in plaats van afgeknotte zoals bij de Noorderkerk). Ook de toren werd anders uitgevoerd.

       
Poortje zuidzijde Westerkerk.                                    Poortje oostzijde Westerkerk.

Gezien naar Westerkerk. Techniek: autotypie.

In de Westerkerk zijn traditionele elementen als de basicale aanleg, de hoge topgevels, de steunberen en de houten tongewelven gecombineerd met renaissance motieven als de regelmatige plattegrond en ornamenten zoals frontons, pilasters, siervazen en voluten. Het deel van de steunberen boven de zijbeuken is uitgevoerd als Ionische zuilen die elk een hoofdgestel dragen, echter meer als een beëindiging van de zuil dan als een horizontaal element. Hierop zijn nog op vazen gelijkende knoppen geplaatst. De trigliefen hebben de voor Hendrick de Keyser kenmerkende pijpjes. Hoewel de zuilen, kapitelen en hoofdgestellen goed zijn gedetailleerd vormen ze geen structurele eenheid: er is sprake van renaissance in de overgang naar het classicisme. In het interieur zijn overigens niet Ionische, maar Dorische zuilen toegepast.

De kerk heeft verschillende natuurstenen poortjes met beeldhouwwerk.

De Westerkerk was niet alleen bedoeld voor de rijke bewoners van de grachtengordel, maar ook voor de bewoners van de Jordaan. Daar de Westertoren (voltooid 1638) aan de Prinsengracht-zijde staat en hoog boven de Jordaan uittorent, werd zij zelfs een symbool van de Jordaan. De "Oude Wester" is dan ook veel bezongen.

In de kerk werd op 10 maart 1966 het vorstelijk huwelijk van prinses Beatrix en prins Claus ingezegend. De Westerkerk wordt overigens nog steeds gebruikt. Op zondag luiden de klokken.

 
Westerkerkhofpoort.

Detail.

Hierna volgen diverse poortjes van de Westerkerk.

Home.