Walenplein.

Waalse Kerk (vanaf begin 15de eeuw).

De Waalse Kerk is de vroegere kapel van het klooster der Paulusbroeders. Het klooster van de Paulusbroeders werd in 1409 gesticht op het terrein achter de Oudezijds Achterburgwal, ongeveer ter hoogte van de huidige Oude Hoogstraat. De kapel werd in 1496 ingewijd. Na de Alteratie van 1578 werd het klooster door het stadsbestuur geconfisqueerd, waarna de kloosterkapel dienst deed als opslagplaats en proveniershuis (liefdadig gesticht). In 1586 kreeg de Waals-hervormde gemeente toestemming om in de kloosterkapel Franstalige kerkdiensten te houden. De kapel werd toen omgedoopt in "Walenkerck" of Waalse Kerk.

Gezien naar de poort van de Waalse Kerk in de Oude Hoogstraat.
Daarachter is het torentje van de Waalse Kerk, Oudezijds Achterburgwal 159, zichtbaar.
Datering: 1787


Poortje Walenkerk, Oude Hoogstraat.

Walenkerk op de Oudezijds Achterburgwal 159.

In 1616 werd aan de noordkant van het voormalige kloosterrein tussen de woonhuizen aan de Oude Hoogstraat een poortje gebouwd door Hendrick de Keyser. Het poortje is versierd met doodshoofden, een verwijzing naar de uitvaarten die aan deze zijde van de Waalse Kerk plaatsvonden.

De Waals-hervormde gemeente bestond uit Franstalige gereformeerden ("Hugenoten") die uit angst voor de Katholieke repressie de Zuidelijke Nederlanden en Frankrijk waren ontvlucht en in Amsterdam een goed heenkomen hadden gezocht. De kloosterkapel bestond slechts uit een middenbeuk en een noordelijke zijbeuk en was spoedig te klein om de groeiende gemeente te herbergen.

In 1661 werd de kerk met een een zuidelijke zijbeuk uitgebreid, waardoor de Waalse Kerk haar huidige vorm kreeg: een driebeukige kerk, overkapt met houten tongewelven en ondersteund door ronde zuilen met achthoekige kapitelen (waarvan het bladwerk later is verwijderd). De vormen van de nieuwe zijbeuk werden consciëntieus aan de Middeleeuwse kerk, in gotische aangepast. Het classistische poortje aan het Walenpleintje stamt uit 1647.

De kerk werd in 1885 verbouwd, waarbij de gevel aan het Walenpleintje werd vernieuwd, in neo-renaissanse. Deze nieuwe gevel kwam niet in de plaats van de oude, maar werd tegen de oude gevel aangemetseld.

Het orgel dateert uit 1680. Het werd in 1734 vernieuwd door de beroemde orgelbouwer Christian Müller. Het is van deze orgelbouwer het best bewaarde instrument.

De kerk is in 1991 gerestaureerd door Aannemingsbedrijf J.Kneppers BV. De aanleiding voor deze restauratie was de constructief zorgelijke staat waarin het gebouw verkeerde: de kerk was verzakt, waardoor scheurvorming in de gevels en in de zandstenen kolommen was opgetreden. De oorzaak hiervan was de verbouwing van 1885: niet alleen de nieuwe gemetselde gevel gaf problemen, ook de te zware vloer van stalen balken, waarop in de jaren zestig een betonvloer was gestort met daarin vloerverwarmingsbuizen.
Naast het funderingsproblemen was er ook een stabiliteitsprobleem in de kap van de noordbeuk. Bij de restauratie van 1885 is de kap op een niet correcte wijze hersteld. De naar buiten werkende krachten in de kapconstructie werden niet meer door de trekbalken opgevangen, omdat de verbinding tussen kapconstructie en trekbalken niet in orde was. Het gevolg is dat de noordgevel naar buiten en de kolommen naar binnen werden gedrukt.
Het constructieve herstel van het kerkgebouw bestond voornamelijk uit het herstellen van het oorspronkelijke krachtenspel. Het evenwicht in de kolommen wordt hersteld door de aanwezige vloer te slopen en een nieuwe vloer aan te brengen die zelfstandig, dus onafhankelijk van de rest van het kerkgebouw werd gefundeerd.
Onder de gesloopte vloer lagen nog veel van de oorspronkelijke grafzerken. De grafzerken konden tijdens de restauratie op de nieuwe vloer worden aangebracht. De dooptuin kon bij het herplaatsen van het meubilair weer in de oorspronkelijke vorm worden neergezet. De te slopen wand onder het balkon aan de westzijde kon op dusdanige manier worden herplaatst dat het balkon zich weer manifesteert als balkon.
Het gebruik van de kerk voor oude muziek heeft het gebouw landelijke bekendheid gegeven; aan het behoud van de gewaardeerde accoustiek is daarom veel aandacht besteed.

Home.